WOUW Deel 1 (de aren)

De vorige foto van de bloemen van de Teunisbloem was gemaakt op hetzelfde ruderaalterrein als deze foto.

Het is een oud stuk spoordijk net buiten het NS station van 's-Hertogenbosch, zeg maar het eerste stuk van het vroegere Halvezolenlijntje richting Waalwijk etc. Laatst had ik ook al een hele serie planten gefotografeerd verderop op dat dijkje. Dit stuk sluit daar niet meer op aan sinds enkele jaren geleden het spoorviaduct over de Vlijmenseweg is afgebroken.

Net als dat dijkje verderop zijn de rails en bielzen allang verwijderd. Wat er nog wel ligt zijn de kiezelstenen en de grond is zand en dit soort terrein trekt speciale planten aan en daar zal ik vandaag en daarna een en ander van tonen. Allemaal foto's die ik afgelopen maandagmiddag 23 juni heb gemaakt.

Om te beginnen deze reusachtige plant, de Wouw. In mijn recente plantengidsen van 1975 en 2004 staat ie niet vermeld maar wel in Wolters Zakflora uit 1915. In dat boek maar ook op http://wilde-planten.nl/wouw.htm wordt beweert dat ie als ie in de zon groeit ie wel een meter hoog worden maar laat ik je vertellen dat er op dit terrein divers exemplaren staan die zowat 2 meter hoog zijn, echt waar. Zo groot als deze had ik em nog nooit gezien. Laatst had ik bij het ouwe Kruithuis al zo'n aar boven andere begroeiing uit zien steken en deed me toen denken aan de aar van Agrimonie en hoewel ik daar de bladeren niet kon bereiken en zien (vanwege omringende Brandnetels en Distels) zag ik al wel dat het geen Agrimonie was, maar wat dan wel ?

Hier kwam ik em dus tegen in volle glorie en ik moet zeggen, zeer indrukwekkend.

De plant komt van origine uit zuidoost Europa en noord Afrika maar is al in de prehistorie verspreid geraakt in heel Europa omdat ie gekweekt werd om er gele verfstof uit te maken. De plant bevat de kleurstoffen Luteoline en Apigenine. De grootste concentraties bevinden zich in de spruiten en de zaden. Voor de verfwinning werd ie eerst in water gekookt met oude urine om het uittrekken van de verfstoffen te beorderen.

De plant is in Nederland vrij zeldzaam behalve in Zuid Limburg en in de duinen van Holland en Zeeland en daar groeit ie ook wel op dijken. In het rivierengebied komt ie ook wel voor en met name op oude spoordijken zo las ik en dat klopt dus precies.

De naam Wouw voor een plant was me onbekend en het was ook een vriend die em wist te determineren waarvoor dank.

Ik kende de naam Wouw wel als naam van een aantal roofvogels en als naam van een dorp tussen Bergen op Zoom en Roosendaal.

Als plant heet ie in Latijns-wetenschappelijke termen: Reseda Luteola.

TEUNISBLOEM

Deel 3: bijna open bloemen


Nog een closeup van Teunisbloem bloemen.

Maar deze foto is een dag later gemaakt (op maandag 23 juni) en ook op een totaal andere locatie, dus wie weet is het ook wel een ander soort dan op de vorige foto's.

Sinds pas een paar uur geleden ken ik het onderscheid tussen de diverse soorten dankzij
http://nl.wikipedia.org/wiki/Teunisbloem#Taxonomie ben ik ervan overtuigd dat dit de Grote Teunisbloem is vanwege de roodachtige kelkbladeren die je op deze foto omlaag ziet hangen.

Verder wil ik ook vertellen dat bloemen van Teunisbloemen die dicht zijn, of omlaag hangen niet altijd zo goed als uitgebloeid zijn. Dat is alleen het geval als ze er verwelkt en verdroogd uitzien.

De bloemen gaan pas tegen de avond bij schemering ECHT open en daarvan getuigen ook de Engelse en Duitse naam van Teunisbloem:

Engels: Evening-Primrose.
Duits: Nachtkerze.

Tot slot nog enkel wetenswaardigheden die ik over Teunisbloemen las en waarvan ik niet echt het naadje van de kous weet:

- Dat er van de bloemen ook een gele verfstof wordt of werd gemaakt.
- Dat de bladeren van de plant in WOII gebruikt werden als alternatief voor Tabak.

TEUNISBLOEM

Deel 2: top van bloemstengel


Hierbij een closup van een exemplaar dat op dezelfde plek vlak naast het exemplaar in het vorige bericht staat.

Of die bovenste puntige dingen ook weer knoppen zijn waaruit later ook nog bloemen komen weet ik niet maar de Teunisbloemen kunnen wel gedurende lange periode bloeien; van begin juni tot diep in augustus.

Zoals ik al in het vorige bericht beschreef beginnen de bloemen onderaan de stengels en "werken zich dan geleidelijk aan naar boven toe".

In een volgende bericht nog meer info over de bloemen.

TEUNISBLOEM

Deel 1: bijna uitgebloeide plant


Deze plant is van origine afkomstig uit Amerika. Intussen is ie in heel Europa ingeburgerd tot zelfs in het Noorden in Finland.

Het Teunisbloemzaad is vanuit Noord-Amerika meegekomen met de grond die als ballast voor de schepen gebruikt werd en is vanuit de havens verder verspreid.

De eerste exemplaren van de plant arriveerden vanuit Virginia in 1614 in Padua, noordoost Italie. Ze werden voor het eerst omschreven door een Engelse botanicus in 1621. De plant vervolgens in vergetelheid en kwam pas "en masse" begin 1700 in Europa terecht op de wijze zoals hierboven beschreven en werd pas in 1749 door een Zweeds botanicus herontdekt.

Zo'n 15 jaar geleden kon je em ook wel als sierplant bij tuincentra kopen, maar intussen is ie dermate verwilderd dat je hem op veel plekken kan tegenkomen, vaak wel op droge zanderige grond en dit exemplaar vond ik ook weer langs de Citadellaan en de verklaring voor het feit dat ie op die plek groeit zal hetzelfde zijn als bij de Koningskaars uit het vorige bericht waar ie vlakbij groeit.

Intussen is de plant ook een landbouwgewas in bepaalde streken van Nederland. Je kunt er dan grote akkers vol mee zien staan wat er dan uitziet als een grote zee van gele bloemen. Uit het zaad wordt wordt olie geperst die gebruikt wordt in de farmaceutische en kosmetische industrie. Op grote schaal wordt dat bij mijn weten pas gedaan sinds de 80er jaren van de 20e eeuw. Veel boeren zijn er toen als vast gewas op overgeschakeld omdat het zaad een zeer lucratieve prijs oplevert, ook omdat de planten per hectare zeer veel zaad opleveren.

In het voorjaar / voorzomer krijgen ze vrij hoge stengels met knoppen en vanaf onderaan komen er dan bloemen uit en naarmate die uitgebloeid zijn komen de knoppen daarboven tot bloei en dat gaat zo een tijdje door totdat er onderaan zaaddozen zitten en de plant alleen nog bovenin nog bloemen zitten zoals op deze foto.

Er bestaan "in het wild" 5 soorten waarvan er 2 vrij zeldzaam zijn en alleen te vinden in specifieke gebieden. En volgens sommigen is 1 van die 5 zelfs een cultivar. En ook later zijn er nog diverse cultivars van gekweekt, maar of die bedoeld zijn als sierplanten of als landbouwgewas weet ik niet.

De overige 3 soorten die je vaak in het wild ziet lijken heel erg op elkaar en zijn:

Kleine Teunisbloem = Oenothera Parviflora (of Oenothera Deflexa).

Middelste Teunisbloem (= Oenothera Biennis).

Grote teunisbloem (= Oenothera Glazioviana (of Oenothera Erythrosepala)

Die naamstoevoegingen lijken in eerste instantie verwarrend want alle 3 de soorten kunnen wel anderhalve meter hoog worden. Die naamstoevoegingen hebben ook geen betrekking op de grootte van de planten zelf, maar voornamelijk op die van de grootte van de bloemen, al zitten er bij 2 soorten ook een overlappende marge in. Voor het onderscheid is er ook nog een verchil in lengte-breedte verhouding van de bladeren. zie:
http://nl.wikipedia.org/wiki/Teunisbloem#Taxonomie

Dus wie op excursie gaat en wetenschappelijk te werk wilt gaan neme in het vervolg dus behalve een vergrootglas ook een rolmaat mee, en zelfs een rekenmachine :)

KONINGKAARS

Koningskaars is de officiele Nederlandse naam van deze autochtone plant. De Latijns-wetenschappelijke naam luidt Verbascum Thapsus.

Er zijn meer dan 5 soorten Kaarsen (in de volksmond ook weel Toortsen genoemd). De twee anderen die op dit soort lijken zijn de Keizerskaars en de Stalkaars maar gezien hun zeldzaamheid doet mij aannemen dat deze op de foto de Koningskaars is omdat die vrij algemeen is op vooral zand(-erige) grond.

Dit exemplaar staat langs de oever van de gracht rondom de Citadel langs de Citadellaan en vrij dicht bij het water, terwijl het zeer zeker geen oeverplant is van origine. Je zult em eerder aantreffen bovenop dijken. Dusik vermoed dat die oever waar dit exemplaar staat zanderig is.

Verder zie ik deze plant ook vaak als sierplant in tuinen en veel mensen vinden em mooi en ik vermoed niet in het minst om zijn grootte, want hij kan wel 2 meter hoog worden.

Bij veel mensen die em in de tuin hebben zal het gewoon dit inheemse soort zijn maar er bestaan ook diverse cultivars van. (Trouwens, cultivar betekent in deze context hetzelfde als hybride, kruising of ras.)

KAASJESKRUID Deel 2

Een ingezoomd deel van de vorige foto, een uitsnede dus. Dit om de bloemen beter te tonen.

KAASJESKRUID Deel 1

Maar welke soort ?

Jarenlang heb ik gedacht Kaasjeskruid is Kaasjeskruid, punt uit.

Enkele maanden geleden vond ik ook al Kaasjeskruid op het ruige terrein bij het ouwe Kruithuis langs de Citadellaan. Toen ik die in boeken ging opzoeken bleken er meerdere soorten te bestaan. De Kleine en de Grote en nog twee minder algemene soorten.

Nu opnieuw studerend denk ik dat die soort die ik daar vond de Kleine was.

Deze planten vond ik zondag 22 juni een paar honderd meter verderop aan de andere kant van de Citadellaan, langs het fietspad lang de gracht rondom de Citadel ter hoogte van het clubhuis van de Roeivereniging.

Ik twijfel bij dit soort tussen de Grote en de Vijfdelige, en die twijfel is gebaseerd op het niet goed kunnen zien van de bladeren want die verschilt nogal bij deze 2 soorten. Ik had verwacht dat ik het verschil zou kunnen zien aan de hand van de bloemen maar dat valt vies tegen.

Ik zal toch nog eens beter naa de bladeren moeten kijken, dus ik kom er nog een keer op terug.

Maar laat ik een en ander uitleggen over de verschillen tussen de bladeren van de 3 genoemde soorten:

Klein Kaasjeskruid (= Malva Neglecta) wordt tot 40 centimeter hoog en van alle soorten benadert de vorm van de bladeren het meest rond en maar een beetje gelobd.

Groot Kaasjeskruid (= Malva Sulvestris) kan wel een meter hoog worden, maar is dat lang niet altijd, dus kan ie ook net zo groot zijn als de Kleine. De vorm van de bladeren is wat duidelijker gelobd.

Deze 2 soorten lijken nogal op elkaar terwijl de Vijfdelige (= Malva Alcea). Die 5 heeft betrekking op de vorm van de bladeren die zeer diep ingesneden zijn en in botanische vaktermen "handvormig samengesteld" worden genoemd en met dat handvormig wordt bedoeld dat het blad uit 5 uitwaaierende delen besaat zoals de vingers van een hand.

Het 4e soort is Muskuskaaasjeskruid (= Malva Moschata) en ik meen dat te hebben zien staan als een sierplant in de tuin van een vriend. Dit soort heeft ook samengestelde bladeren maar nog veel dieper ingesneden. En ook heeft deze soort wat donkerder roze bloemen, en alle anderen hebben lichtroze bloemen.

En gesproken over sierplanten, ook de overbekende Stokroos die er qua uiterlijk heel erg op lijkt maar in alle aspecten veel groter is. Bij mij in de straat staan er 10tallen varierend qua kleur van licht- tot donkerroze en donkerrood en gewoon rood en zelfs zeer lichtgeel. Maar ze zijn zo groot en schreeuwerig opvallend qua bloemen dat ik het kitcherig vind en diverse planten hier in de straat zijn zowat 2 meter hoog.

ONBEKENDE ZWAM Deel 2


Dezelfde Zwam als op de vorige foto maar dan vanuit een andere hoek.

ONBEKENDE ZWAM Deel 1

Deze en de volgende foto kreeg ik minder dan een uur geleden van An uit Schagen, gemaakt in de wijk Muggenburg.

Een hele grote Zwam die volgens An wel zo'n 30 centimeter groot is. Qua vorm lijkt het wel een beetje op de schutbladeren (z.g.n. "Nisbladeren) van een Hersthoornvaren maar het zal wel gewoon een grote Zwam zijn en qua vorm omschreef An em als Oestervormig.

In mijn boek "Paddenstoelen herkennen en verzamelen" (Parragon Books, NL vertaling, 2006) kan ik em zo 1, 2, 3 niet vinden qua soort. Opvallend is wel dat ie op het vlak van een afgezaagde tak groeit.

Is het soms een of andere Oesterzwam maar de foto's die ik van die soorten vind, zien er toch anders uit.

Medebepalend is ook het soort of geslacht van de boom waarop ie groeit dus misschien kan daar nog eens naar gekeken worden.

Wie het soort weet mag het in een reactie melden.

KOMPASSLA Deel 3

Gisteren was ik aan de overkant van de Dieze, aan de oever tegenover die van de Buitendijk.

De berm langs het grote parkeerterrein van een bekende bouwmarkt langs de Vogelstraat.

Daar trof ik ook weer diverse exemplaren aan van de Kompassla en deze exemplaren hadden hun bladeren inderdaad op 1 lijn staan in Noord-Zuid richting, veel duidelijker dan de exemplaren aan de overkant van de Dieze. Wellicht omdat deze veel meer in de zon staan op die tijd van de middag.

MIDZOMER FESTIVITEITEN

Vanwege midzomer festiviteiten elders vandaag geen tijd voor berichten :)

DOMINANTE KAUW


Een foto weer van An die ze maakte in een speeltuin in Alkmaar waar een hele groep actief was.

Dit schijnt de "leider" te zijn, de dominante van de groep, een mannetje maar waar je dat aan kunt zien, zonder em te vangen en te "sexen", weet ik niet.

"Sexen" is meen ik de vakterm voor het vaststellen van het geslacht van een dier.

MOEDERZWAAN MET JONG


Ook weer een foto die ik van An kreeg en waarover ik een aantal vragen stelde en daarop de volgende antwoorden kreeg:

"Het jong is inderdaad die kleur omdat het dons is wat nog witte veren moeten worden. Ik weet het niet zeker, niet nagezocht, maar wel eens gezien ook, dat zwanen ook drie of vier eieren hebben vaak. Er heeft hier in de wijk ook wel eens een nest gezeten, waarin er 4 lagen toen. Maar meer kan ook dacht ik. Meestal groeien er toch wel een paar op, dat dit er maar één was, was echt een treffer denk ik. Het viel in elk geval erg op dat dit er maar één was, meestal zijn het er meer."

"Vader is volgens mij altijd de ‘waker’ van het stel. En die zwom een aantal meters verderop en zodra ik iets te dichtbij kwam naar zijn zin gingen die imposante vleugels omhoog. Maar, ze zaten in een slootje waar denk ik heeeel veel lekkers zat, want al heel snel ging die kop ook weer onder water en de vleugels dus weer naar beneden. Op één of andere manier hadden ze blijkbaar toch ook in de gaten dat ik geen bedreiging was."

"Dat verhaal over het trouw zijn aan elkaar is geen broodje aap hoor, dat is inderdaad zo. Ze zijn zelfs partners voor het leven volgens mij. Langs de weg Wieringerwerf – Schagen, zat jaren en jarenlang een vast koppel te broeden ieder jaar, in een slootje langs de weg. Op een dag werd één van de twee doorgereden en ik weet het nog als de dag van gisteren, we reden er langs toen het beest nog aan de kant van de weg lag. De andere zwaan stond erbij, echt een haast hartverscheurend gezicht vond ik. Dus ja, over rouwen gesproken, het zag er zeker zo uit en heeft veel indruk gemaakt."

SCHOLEKSTERS

Scholeksters gefotografeerd door An in of vlakbij Schagen.

Ook een typische kust- / wadvogel al zijn deze wel enkele kilometers landinwaarts maar hier ('s-Hertogenbosch) zie je ze niet en het is daarom voor mij ook al vele jaren geleden dat ik ze in het echt gezien heb.

In Zeeland zag ik ze vroeger met honderden tegelijk, maar ze schijnen de laatste jaren sterk in aantal achteruit gegaan te zijn, naar het schijnt door concurrentie van schelpdier visserij.

Het jaar 2008 is daarom door de Vogelbescherming en de SOVON vogelbeschermings- en onderzoeksorganisatie uit geroepen tot het jaar van de Scholekster.

Over de concurrentie van de schelpdiervisserij: www.wildekokkels.nl/artikelen/scholeksters.htm

Over het jaar van de Scholekster:

www.sovon.nl/default.asp?id=410

www.gelderlander.nl/specials/buiten/2739103/Het-jaar-van-de-scholekster.ece

Scholekster = Haematopus Ostralegus.

Een volksnaam is ook de Bonte Piet.

AALSCHOLVERS


Mijn nicht An had me al eerder verteld over Aalscholvers die zij regelmatig ziet in Noord Holland.

Grote zwarte Zeevogels die Vis enzo eten. Ik heb ze zelf nog niet echt in het wild gezien, An dus wel en ze heeft ze zelfs weten te fotograferen een paar dagen geleden.

Ikzelf vind ze wat gelijken op een andere grote Zeevogel die ik ooit wel in het echt zag en in het wild (tijdens een vakantie in Engeland) maar die gelijkenis schijnt niet helemaal te kloppen want die zijn wit en behoorlijk anders van lichaamsbouw: Jan van Genten.

Ook Aalscholvers geraken steeds meer aan de urbane Nederland gewend, getuige ook wat An erbij schreef toen ze me deze foto stuurde:

"Ja hoor, ze zaten er weer, twee zelfs ! De Aalscholvers, langs de S3 (Schagen - Alkmaar) op de lantaarnpaal. Steevast, zoals ik al eerder zei. Heb de auto in de berm gezet, zo dichtbij mogelijk (hartstikke verboden, maar, je moet er wat voor over hebben nietwaar :)) Eerst een foto uit de auto gemaakt, maar dat was niks. Toen heel voorzichtig uit gestapt en op gevoel wat dichterbij gegaan. Dit is het meest haalbare. Even later vloog er één van de twee al weg. Ik vind het wel mooi geworden, ze staan er erg alert op. Wat je aalscholvers ook vaak ziet doen is dat ze staan te drogen met hun vleugels wijd, een heel mooi gezicht (Reigers doen dat ook soms). Kunnen ze echt heel lang volhouden, beide vleugels wijd heerlijk in het zonnetje staan te drogen."

Gewone Aalscholver = Phalacrocorax Carbo.

Meer info:
http://home.hccnet.nl/pm.jansen/animals/aalscholver.htm

KEVER OP VEENWORTEL


Hier de eerder aangekondigde uitvergroting van de Kever.

De stukken die ie van het blad heeft opgegeten zijn beter te zien dan de Kever zelf :(

Sinds kort heb ik ook een boek / veldgids over insekten maar kan deze Kever toch niet vinden.

Mocht iemand de Kever wel herkennen, dan houd ik me aanbevolen voor een reactie.

VEENWORTEL DEEL 2

vretende Kever op het blad


Op dezelfde plek als de foto in het vorige bericht stonden veel meer exemplaren van de plant.

Op deze zag ik een Kever die al flink aan het blad had zitten vreten (waarom heet dat niet gewoon "eten"?) :).

In het volgende bericht een uitsnede van de foto waarop de Kever ietsjes beter is te zien.

VEENWORTEL DEEL 1


Op 14 juni plaatste ik een foto van een plant waarover ik twijfelde of het Perzikruid danwel Veenwortel was.

Via een reactie van AnneTanne leerde ik toen dat de plant op de foto van toen Perzikkruid was.

Ook legde zij uit waar Veenwortel dan zoal groeit en ik was er biet bewust naar op zoek gegaan, want de subtitel van mijn blog luidt immers "waar we toevallig tegenaan lopen" en dat is denk ik precies het geval geweest, puur toeval :)

Ik heb het sterke gevoel dat dit een Veenwortel is. Groeiend langs een oever van een deels zanderig, deels veenachtig gebied.

Veenwortel = Persicaria Amphibia (of Persicaria Amphibium, Polygonum Amphibium).

De plant is zowel qua plantengeslacht als qua familie verwant aan Perzikkruid (mijn intuitieve twijfel van indertijd was dus zo stom nog niet :)).

Perzikkruid = Persicaria Maculosa (Polygonum Persicaria).
Beiden zijn van de familie der Duizendknoopachtigen.

GROTE WEDERIK

Deel 2: stengel met bloemen


Dezelfde plant maar nu van dichterbij gefotografeerd.

Qua tekst verder niks toe te voegen.

GROTE WEDERIK

DEEL 1: een groepje planten


In de Friese taal wordt ie Giele Kattesturt genoemd. Ik denk dat dat in vertaling zoveel betekent als Gele Kattenstaart en dat kan ik me wel voorstellen want de gestalte / groeiwijze en plek van groeien (oevers) en de vele bloemen aan een stengel die boven de rest van de plant uitsteekt heeft er inderdaad wel wat van weg.

Grote Wederik = Lysimachia Vulgaris.

Qua plantenfamilie behoort ie tot de Sleutelbloemachtigen en de eigenlijke Kattenstraat tot de Kattenstaart familie.

MARGRIET (?)


Is dit nu een Margriet of niet ?

Ik ken Margrieten meer als planten met hun bloemen op een vrij lange (hoge) stengel.

De bloemen op de foto lijken er heel erg op, ook qua grootte, maar de stengels zijn van een veel kortere lengte.

In mijn drang er snel een foto van te maken ben ik vergeten om de bladeren van deze plant te bekijken en in allerlei plantengidsen kan ik geen afbeeldingen vinden van een plantensoort die op de Margriet lijkt.

LISDODDE


Laatst noemde ik al de Lisdodde, de op watten gelijkende bloemen waarna er deze beroemde "sigaren" (het zaad) in komen.

Aan de bovenzijde van de "sigaren" zijn deze ook al kaal aan het worden.

Veel mensen hebben al sinds hun kindertijd een fascinatie voor die sigaren maar mij zegt het 3 x niks.

Ik heb me er ook niet in verdiept welk van de 2 soorten het is:

Grote Lisdodde = Typha Latifolia.
Kleine Lisdodde = Typha Angustifolia.

VELDZURING


Van deze Zuring weet ik vrij zeker welke soort het is, namelijk de Veldzuring.

De stengel heeft een beetje zure en Rabarberachtig smaak. Ook is de stengel minder vezelig dan die van andere Zuringsoorten.

De plant werd wel gebruikt in salades en er werd zelfs soep van gemaakt die rijk is aan vitamine C. Tevens diende ie als voorjaarsrantsoen tegen scheurbuik.

Veldzuring = Rumex Acetosa.

JACOBSKRUISKRUID IN BLOEI


Deze plant heb ik het al diverse keren eerder over gehad. De eerste keer zonder foto was zowat een jaar geleden.

Eind april dit jaar met een foto van nog jonge exemplaren die ik toen vond op de ruigte bij het ouwe Kruithuis aan de Citadellaan.

Nu een jaar later voor het eerst met een foto van bloeiende exemplaren.

VOGELWIKKE IN BLOEI


Ook deze Wikke had ik al eerder op de blog, maar kon ik toen het soort nog niet bepalen omdat ie toen nog niet bloeide.

Nu dat wel zo is kan ik pas met zekerheid (toen vermoedde ik het al) dat het qua soort de Vogelwikke is.

Ik heb toen al meer over allerlei Wikkes verteld dus dat doe ik niet nog een keer.

Ik beperk met tot de naamgevingen; dat ie tot de Vlinderbloemigen behoort en als Latijns-wetenschappelijke naam Vicia Cracca heeft.

BOERENWORMKRUID IN KNOP


Deze en ook de volgende foto's uit het Westerpark zijn allemaal van planten die ik aantrof in de berm van het pad dat de Kraaikampen heet en dat loopt van de Onderwijsboulevard naar de 13 Loten.

Sommigen planten had ik daar enkele maanden eerder al gefotografeerd en op de blog gezet, ook deze.

Dit Boerenwormkruid staat nu in knop of in zeer vroege bloei. Dat laatste laat zich bij deze plant moeilijk bepalen want de bloemen zien er haast hetzelfde uit als de knoppen omdat de bloemen geen bloem-/ lintblaadjes hebben.

BIJVOET

Laat ik er vandaag maar alle foto's die ik op zondag 15 mei in het Westerpark in 's-Hertogenbosch gemaakt heb doorheen jagen. Heel veel planten bloeien nu en zijn op hun top.

En ik heb ook hopen foto's van mezelf en van nicht An. Diverse foto's van Vogels uit Noord Holland en foto's van mij van allerlei Distelsoorten en een aantal bijzonder plantjes gevonden langs de haven.

Ik begin dus met foto's van planten uit dat Westerpark die niet echt bijzonder zijn en sommigen heb ik het wel eens eerder over gehad en toon ik nu in andere hoedanigheid of stadium, maar alle plantensoorten had ik wel eens eerder gezien, niet persee hier maar toch weer leuk om ze in goede doen te zien.

De meest ordinaire is deze; Bijvoet die zowat vrijwel overal groeit en intussen ook in bloei is of aan het gaan is, het exemplaar op de foto is nog niet echt in bloei en de bloemen stellen ook weinig voor want die zijn net als de rest van de plant grijs-blauwachtige groen. De exemplaren op deze foto zijn ongeveer een halve meter hoog maar ze kunnen veel hoger worden.

Ik moet opbiechten dat ik het een foeilelijke plant vind en dat ik em al heel lang ken en me er nooit toe geroepen heb gevoeld om uit te zoeken hoe de plant heette. Dat weet ik pas sinds een paar dagen, raar heh ?

Je ziet em werkelijk overal, echt wat mensen onkruid noemen, niet zozeer in tuinen maar wel op ruigte terreinen en parken waar weinig aan onkruid gedaan wordt.

Waarom heet deze plant in gotsnaam Bijvoet ?

Iemand die dat weet ?

In het Duits heet ie ook Beifuss. In het Engels heeft ie diverse namen zoals Mugwort, Common Wormwood, Felon Herb en Sailors Tobacco.

In Latijns-wetenschappelijk benaming: Artemisia Vulgaris.

KRULWILG

Deel 2: het loof


Omdat ik een terrein vol auto's als foto zou hebben gekregen als ik de boom in zijn totaliteit had gefotografeerd heb ik dus in plaats daarvan staand onder de boom de camera omhoog gericht om wat van de takken en het loof te fotogaferen.

Geen fantastische foto maar met wat goeie wil kan je toch wel de gekrulde takken, takjes en blaadjes zien.

KRULWILG

Deel 1: holte in stam


Twee berichten tussendoor met foto's van afgelopen maandag 16 juni toen ik bij mijn zus in Bergen op Zoom was in de nieuwbouwwijk Warande.

Ik was even een boodschap doen bij het winkelcentrum op het Zonneplein waar ik deze boom zag staan op het parkeerterrein.

Een Krulwilg met een holte erin. Nu heb ik het al wel diverse keren over Krulwilgen gehad maar dat waren allemaal dode exemplaren, ofwel omgewaaid of zo zwaar gesnoeid dat de dood er op volgde :)

Dit is dus de eerste levende Krulwilg op de blog. Via mijn zus weet ik dat de wijk in de 60er jaren is gebouwd, zo'n 40 a 45 jaar geleden, en toen is ook de boom aangeplant. Het zijn zeer snel groeiende bomen en ze houden van vochtige grond maar ook op droge grond doen ze het nog wel, alleen verliezen ze dan nog voor de herfst veel bladeren.

Krulwilg is een cultivar die in Latijns-wetenschappelijke terminologie als Salix Babylonica ´Tortuosa´ of ook nog vaak als Salix Matsudana ´Tortuosa´ aangeduidt wordt.

GROTE KATTENSTAART

Vlakbij de plek waar ik ook de vorige planten aantrof staan langs de oever ook deze Grote Kattenstaarten.

De takken die links in beeld komen zijn van een kleine Elsenboom.

Grote Kattenstaart = Lythrum Salicaria.

MYSTERIEUS PLANTJE

Ook deze werd gevonden bij het laatste bezoekje aan het Westerpark.

Ook dit kleine mysterieuze plantje groeit op hetzelfde stenen muurtje waarop ook de Kompassla groeit.

Of die donkere bovenkant een bloem is of een vrucht, ik zou het niet weten, ook niet of de witte stipjes van de plant zelf zijn of dat het een Schimmel of een Poliep of iets van een Insekten is, geen idee.

Ik vind het iets weg hebben van een vetplantje maar ik ben vergeten aan de blaadjes te voelen om te checken of het als een vetplantje aanvoelt.

Alweer een raadsel op te lossen :)

GROTE RATELAAR ZAAD


Zondagmiddag 15 juni ook gevonden in het Bossche Westerpark, de uitgebloeide Grote Ratelaar waarvan ik laatst beweerde dat die ook wettelijk beschermd was maar dat is dus niet zo.

Ik baseerde me op
http://wilde-planten.nl/grote%20ratelaar.htm
maar de info aldaar is in dit geval dus niet correct.

Dit is een zaadstengel met holle zaaddoosjes en als je met het stengeltje schudt hoor je de eigenlijke zaadjes in de zaaddozen rammelen / ratelen. Zo komt ie, neem ik aan, aan zijn naam.

Dat ie hier horizontaal gefotografeerd is is omdat ik de stengel geplukt had om ermee te rammelen. Ik hield em dus in de hand terwijl ik em fotografeerde en horizontale foto's zijn wat gemakkelijker te verwerken in Blogger, vandaar.

Grote Ratelaar = Rhinanthus Angustifolius (of Rhinanthus Serotinus).

MIDZOMER OP KOMST Deel 1

voorteken: St. Janskruid bloeit


Hierbij een foto van zondag 15 juni gemaakt in het Westerpark in 's-Hertogenbosch.

In 1e instantie beschouwde ik de foto als "mislukt" omdat vrijwel niets op de foto scherp is: noch de bloemen van het Sint Janskruid, noch de schors van de boom en zelfs de dingen aan de horizon niet.

Voor mijn part kan je het ook een landschapsfoto noemen. Landschapsfoto's plaats ik zelden op mijn blog en definieerde het begrip landschapsfoto laatst nog als zijnde dat de horizon te zien moet zijn en dat is bij deze foto (onbewust) het geval.

Hoe langer ik naar de foto keek vond ik dat ie ondanks de geringe fotografische kwaliteit eigenlijk heel goed de sfeer weergeeft van dit seizoen en hoe ik me voel in dit seizoen; het ware hoogtepunt van het jaar: midzomer, de zonnewende waarbij het daglicht het langst duurt en de nachten het kortst zijn. Het tegenovergestelde is bij midwinter / wineter zonnewende en dat vind ik persoonlijk een gruwel maar ieder zijn "meug" nietwaar ?

De pre-Gristelijke volkeren in Noordwest Europa, zoals de Kelten en de Germanen zagen deze plant als 1 van de tekenen dat het Midzomer werd (hoewel er ook in die tijd al aan astronomie werd gedaan).

Later werden dergelijke dingen allemaal gekerstend, voor ieder heidens feest (of ook locaties) werden apostelen en heiligen aan opgedragen zodat men gewoon kon doorfeesten en door zuipen :)

Midzomer werd dus de dag van St. Jan en daamee wordt Johannes de Doper bedoeld en dat is weer een verhaal apart in samenhang met deze plant. Zoook de medicinale eigenschappen enzo van de plant om nog maar te zwijgen van de vroegere magische eigenschappen. Daarover later in de week meer, hopend dat ik dan betere foto's van Sint Janskruid heb.

In feite gaat dit bericht meer over de op handen zijnde Midzomer zonnewende.

De exacte info daarover is:

Zaterdag 21 juni 2008:

- Officiele begin van de astronomische zomer: 01:59 uur.
(De metereologosche zomer was al begonnen op 1 juni.)
- Zonopkomst: 05:20 uur.
- Zonsondergang: 22:04 uur.
- Het tijdstip dat de zon het dichts bij de Aarde staat op onze noorderbreedte van de Aarde is als ie boven de Kreeftskeerkring staat. Qua positie van de Kreeftskeerkring zie http://nl.wikipedia.org/wiki/Kreeftskeerkring

Rond deze tijd dit jaar (2008) valt er voor in Astronomie geinteresserden wel meer te beleven.

De tot dwerg gedegradeerde vroegere planeet Pluto staat lijnrecht tegenover de Zon en ook met Jupiters manen is iets aan de hand en zelfs met de maan, daarover is meer te vinden op: http://hemel.waarnemen.com/index.html

KOMPASSLA Deel 2

verschil qua bladeren


Afgelopen zondag 15 juni vonden JL en ik deze planten in het zuidelijke deel van het Westerpark.

Vreemd genoeg herkende ik em niet meteen als dezelfde plant als die aan de Buitenhaven.

Ze groeien op een muurtje dat bestaat uit grote stenen die in een stalen "kooi" vastzitten (is rechtsonder nog iets van te zien).

Het vreemde was ook dat het er op het eerste gezicht uitziet als 1 plant met verschillende bladeren en dat komt wel vaker voor; onderaan en bovenaan een plant verschillen de bladeren van bepaalde planten nogal eens en ook naar gelang hun ouderdom of seizoen. Toen we beter keken bleken het 2 planten te zijn, ieder met een verschillende vorm bladeren. Het ene type blad aan het ene exemplaar en de andere vorm aan het andere exemplaar. Bij het beter bekijken kwam we toch tot de conclusie dat beide planten van hetzelfde soort zijn. Met name door de stekels op de onderkant van de hoofdnerf.

In de Heukels Flora staat de plant Kompassla afgebeeld met 2 rijen stekels naast elkaar.

In een aantal van mijn plantengidsen staat ie helemaal niet vermeld. Vroeger werd ie Wilde Sla genoemd en je zou em haast willen proeven maar doe dat maar niet want hij is giftig !

- In "Elseviers Plantengids" van 1975 staat ie vermeldt als Wilde Sla.
- In de "Nieuwe Plantengids voor onderweg" van Uitgevers Tirion staat ie helemaal niet vermeldt.
- In "Zakflora" staat ie ook niet, dat is een antiquarische Flora uit 1915 van uiteverij wolters, zelfs niet onder de oude naam Wilde Sla en evenmin onder de Latijns-wetenschappelijke naam.
- In "Wilde planten, flora en vegetatie in onze natuurgebieden deel 2: het lage land" uitgegeven in 1971 door de Vereniging tot Behoud van Natuurmonumenten staat alleen een zwart-wit foto van de plant.

De Nederlandse omdoping van de naam is omdat de bladeren in Noord-Zuid richting zouden groeien om zich van de zon af te wenden en zo uitdroging te voorkomen. Daar ben ik nogal skeptisch over en met name bij de exemplaren aan de Buitendijk waar ik vanmiddag was gaan kijken klopt dat toch niet helemaal.

Kompassla = Lactuca Serriola.
(qua familie hoort ie ook weer bij de Composietachtigen).

Dat het toch om deze soort gaat moet je em maar eens vergelijken met de foto's op deze websites:
wilde-planten.nl/kompassla.htm
www.kuleuven-kortrijk.be/bioweb/?lang=nl&detail=204&titel=kompassla%20-%20Lactuca%20serriola
http://nl.wikipedia.org/wiki/Kompassla

KOMPASSLA Deel 1:

onderkant blad: stekels op nerf

Op 13 juni had ik een foto geplaatst van een plant die ik aan de Buitenhaven had gevonden en die ik niet kende.

Ik plaatste er een oproep bij en daaruit is bij REACTIES een hele discussie ontstaan. JL beweerde dat het Kompassla was en die hadden we toevallig ook samen gevonden in het Westerpark op zondag 15 juni 2008.

Via allerlei plantengidsen en websites kwamen we er toen achter wat het was en dat het voornaamste kenmerk eigenlijk de stekels op de onderkant van de hoofdnerf was.

Ik ben dus vandaag teruggeweest naar de Buitenhaven en een blad geplukt en er thuis deze closeup foto van gemaakt.

Meer over de plant in het volgende bericht.

ONBEKENDE COMPOSIET

Deel 4: de knopjes


Aan de jongere stengels van de planten zitten bovenin dergelijke groepjes met knopjes. De grootste ervan is ongeveer 1 centimeter hoog.

Ook deze knopjes zijn behaard maar de plant voelt niet echt prikkerig ofzo aan.

Als extra info nog dit, ik heb de hoogte van de plant beter bekeken, dat zal ongeveer 1.60 meter zijn.

De 2 soorten die eerder in een reactie genoemd werden als het mogelijk soort waren:

Groot Streepzaad = Crepis Biennis
en
Moerasmelkdistel = Sonchus Palustris.

ONBEKENDE COMPOSIET

Deel 3: de bloem


Hier een afgeplukte bloem die uiteraard vrijwel meteen dicht ging / verwelkte.

Geopend zijn de bloemen zo'n 2 a 3 centimeter in de breedte.

De minieme haartjes op het groene deel onder de bloem zelf zijn als je ze met het blote oog bekijkt gebroken wit van kleur.

Uitgebloeide bloemen hebben de planten nog niet, wel knoppen die nog moeten uitkomen, zie volgende bericht.

ONBEKENDE COMPOSIET

Deel 2: het blad


Zaterdag 14 juni plaatste ik een foto van een mij onbekende Composietachtige plant die ik aantrof in de Havendwarsstraat met een oproep erbij welk plantensoort het was.

In een reactie volgden wat mogelijkheden en een aantal eigenschappen waar ik op moest letten, waaronder de vraag of de plant melksap heeft. Bij het plukken van o.a. het blad zag ik een heel klein beetje wittig vocht maar ik kan niet zeggen dat er echt sap uitstroomde.

Voor de rest kom ik er nog steeds niet goed uit en heb dus een aantal plantdelen geplukt en thuis van dichbij gefotografeeerd in de hoop om er zo achter te komen.

Hier om de beginnen het blad dat ongeveer 15 centimeter lang is.

BLOESEMS HEMELBOOM

Een paar dagen geleden attenteerde een vriend (die ook met enige regelmaat op deze blog komt) me op het feit dat er een bijzondere exotische boomsoort staat te bloeien in de achtertuin van zijn benedenburen en dat je die bloemen goed kunt zien vanuit de ramen op zijn 1e verdieping, dus maar eens een kijkje gaan nemen met de camera als bagage.

Welke boomsoort het is heb ik in de kop van het bericht al verklapt. Maar goed de boom komt niet veel voor in Nederland en de boom is de laatste jaren wel wat bekender geworden en in tuinen en parken aangeplant maar hoe in godsnaam deze boom in juist deze tuin is terechtgekomen is ons een raadsel.

In het Nederlands heet ie dus Hemelboom en we zaten er ook wat over te speculeren waarom ie zo heet en de Latijns wetenschappelijke naam zegt daar ook al iets meer over, maar niet echt alles want de botanische (eigenlijk moet ik zeggen dendrologische) eigenschappen zijn er eerder mee in tegenspraak. In de Latijns-wetenschappelijke naam Ailanthus Altissima is Ailanthus afgeleid van het Molukse woord Alianto en dat betekent boom die tot de hemel reikt. Met het toevoegsel altissima wat zeer hoog tot allerhoogste betekent wordt de hoogte nog eens benadrukt.

In werkelijkheid wordt de boom helemaal niet zo hoog. Zeer oude bomen kunnen iets van maximaal 25 meter worden en er bestaan veel hogere boomsoorten. Veel opvallender is dat de kroon vooral in de breedte groeit en daarom graag veel ruimte wilt hebben. Echt oud wordt ie zelden en daardoor dus ook niet echt groot, want ze worden vaak het slachtoffer van storm vanwege het slappe hout.

Van origine komt de boom uit China maar komt autochtoon ook voor in Australië, op de Molukken en in Noord-Korea. Hij werd voor het eerst beschreven door de Engelse botaniscus Philip Miller (1691-1771) en in 1751 naar Frankrijk geexporteerd. Ook brachten Chinesen de boom mee tijdens de 'goldrush' rond 1850 in Californië. In oude goudmijnen vindt men nog nakomelingen van deze bomen. Ze zaaien zich in tropische en subtropische gebieden gemakkelijk uit en hebben de neiging door hun snelle groei andere vegetatie te verstikken.

Net als bij de Taxus uit het vorige bericht bestaan van de Hemelboom zowel mannelijke en vrouwelijke exemplaren. Puur toeval dat die in voor- en achtertuin van 1 en hetzelfde huis staan (?).

De vrouwelijke bomen dragen in juni tot juli oranje-geel gekleurde pluimen, die in de nazomer tot rossigbruine, gevleugelde vruchten uitgroeien.

Op bovenstaande foto de bloemen van dit vrouwelijke exemplaar, maar ook de geveerde bladeren zijn daarop te zien. Die bladeren hebben wel wat weg van Essen bomen.

Enkele echt grote exemplaren zijn te vinden in o.a.:
Zutphen:

http://82.94.219.20/~jpa/hemelboom.htm

Tilburg: www.cubra.nl/bomen/boomvandeweek/tilburghemelboomkorvel/tilburghemelboom.htm

Grappig is ook wel de naam van de boom in naburige talen die zich ook baseren op de Latijs-wetenchappelijke naam die an sich weer deels afgeleid is van Oosterse talen. De Engelsen noemen em Tree of Heaven en de Duitsers Götterbaum. Got zetelt dus nog steeds in de hemel :(

VENIJNBOOM (Taxussoort)


In een voortuin van een huis aan het Taxandria plein is 's-Hertogenbosch heb ik 2 dagen geleden deze foto van een Taxus gemaakt.

In de woning erboven woont een vriend en die nodigde me ook uit een andere bijzondere boom in de achtertuin vanuit zijn raam te fotograferen. Daarop kom ik in een volgend bericht op terug.

De Taxus is een naaldboom die (vroeger ?) ook autochtoon / in het wild voorkomt (voorkwam ?) in Nederland.

De Latijns-wetenschappelijke naam is Taxus Baccata. Er worden vaak heggen van gemaakt omdat ie zich goed laat snoeien maar nog bekender zijn ze in de vorm van zuilvormige bomen zoals dit exemplaar en die zie je vaak ook op begraafplaatsen. Dit exemplaar is schat ik zo'n 5 a 7 meter hoog.

Taxus bomen kunnen 100en jaren oud worden en dan 'ontgroeien' ze de overigens natuurlijke zuilvorm en krijgen ze alsnog een kroon. Hier in de stad en provincie Brabant en zelfs elders in Nederland weet ik die niet te staan maar ze moeten er wel zijn.

Wie ze ergens weet te staan mag het melden en dan zal ik het met graagte melden. Er bestaat zelfs een website die ik nu helaas niet kan terugvinden waar prachtige foto's van dergelijke ouwe exemplaren staan.

In Groot Brittannie zie je ze wel bij begraafplaatsen bij Middeleeuwse kerkjes ("kerkhoven") en die staan daar sinds mensenheugenis en ontelbare generaties waardoor sommige mensen geloven dat de bomen ouder zijn dan de kerken zelf :) Precies zoals het hoort en het zijn dus niet alleen maar de autochtone Eiken die zo oud worden.

Er bestaan ook diverse cultivars van en die kan je onderscheiden als de stervormige naaldachtige "blaadjes": zowel door de vorm als de kleur ervan. Vandaar dat ik er deze closeup van gemaakt heb en die vriend die erboven woont wist me precies te vertellen welke cultivar het was maar dat ben ik helaas weer vergeten :(

Misschien dat die vriend dat nog even zou willen melden en ook of ie kegels of bessen krijgt. Zie de uitleg in de volgende alinea.

Het is een tweeslachtige boom. Aan de mannetjes boom komen geschubde kegels en aan de vrouwtjes bomen felrode bessen waarvan het zaad zeer giftig is voor zowel mens als dier. De Nederlandse naam Venijnboom ontleent ie, denk ik, aan die giftigheid.

Maar ik las ook dat de boom een erg belangrijk kankerbestrijdende stof bevat die gemaakt wordt uit Taxine en als farmaceutische merknaam Taxol heeft. En ook dat het hout zeer duurzaam, sierlijk en hard is en desondanks gemakkelijk te bewerken is; zeer geschikt voor houtsnijwerk. In de Middeleeuwen werden de beste bogen van Taxushout gemaakt. Sterker nog: taxus betekent boog. Het sap diende bij de Galliërs als pijlgif.

Meer info over de diverse cultivars zie:
www.neerlandstuin.nl/bomen/taxus.html